“Hakiki dost, sıkıntılı günlerinde izzet-i nefsini kırmadan dostuna yardımcı olandır.”
— Sultan Muhammed Saki Elhüseyni Hazretleri (k.s.)
İnsan hayatında dostluğun gerçek anlamı, güzel günlerde değil; sıkıntılı, zor ve imtihanlarla dolu zamanlarda ortaya çıkar. İnsan rahat günlerinde birçok kişiyle dost olabilir. Fakat darlık geldiğinde, gönül kırıldığında veya insanın yardıma ihtiyaç duyduğu bir zamanda yanında kalanlar, dostluğun gerçek değerini gösterir.
Sultan Muhammed Saki Hazretleri’nin bu güzel sözü, bizlere yalnızca yardım etmeyi değil, yardım ederken karşımızdaki insanın onurunu ve izzet-i nefsini korumayı da öğretmektedir.
Hakiki dost kimdir?
Hakiki dost, yalnızca güzel günlerde yanında bulunan insan değildir.
Hakiki dost;
Sıkıntıya düştüğünde seni yalnız bırakmaz.
Derdini küçümsemez.
İhtiyacını fırsata çevirmez.
Yardımını başına kakmaz.
İnsanların içerisinde seni mahcup etmez.
Hatan varsa seni kırmadan nasihat eder.
Gücünün yettiği ölçüde yükünü hafifletmeye çalışır.
Bazen bir insanın ihtiyacı para değildir. Bir telefon, samimi bir söz, bir dua veya yanında olduğunu hissettirmek bile büyük bir yardım olabilir.
Yardım ederken gönül kırmamak
İslâm ahlâkının en güzel taraflarından biri, yapılan iyiliğin karşı tarafın onurunu zedelememesidir.
Kur’ân-ı Kerîm’de:
“Güzel bir söz ve bağışlama, peşinden gönül kırma gelen bir sadakadan daha hayırlıdır.”
(Bakara, 2/263)
buyurulmaktadır.
Bu ayet, yardımın yalnızca maddî yönüne değil, insanın gönlünü koruyan ahlâkî yönüne de dikkat çekmektedir.
Bir kimseye yardım ederken onu küçük düşürmek, yaptığı iyiliği sürekli hatırlatmak veya başkalarının yanında dile getirmek, iyiliğin ruhuna aykırı bir davranıştır.
Gerçek iyilik, Allah rızası için yapılır; karşılığında minnet beklenmez.
Dostluk, zor zamanda belli olur
Güzel günlerde herkes insanın yanında olabilir.
Sofrasında yemek varken, işi yolundayken, maddî imkânları yerindeyken insanın çevresinde birçok kişi bulunabilir. Fakat sıkıntı geldiğinde bazı insanlar uzaklaşır.
İşte o zaman insan, kimin gerçek dost, kimin sadece iyi gün arkadaşı olduğunu daha iyi anlar.
Dostunun hastalığında yanında olmak, borcunda yardımcı olmak, yalnızlığında sohbet etmek, üzüntüsünü paylaşmak ve düştüğünde elinden tutmak; dostluğun en güzel göstergelerindendir.
Dostunun izzet-i nefsini koru
Sözün en önemli bölümlerinden biri “izzet-i nefsini kırmadan” ifadesidir.
Çünkü insan yardım almaya muhtaç olduğunda bile onurunu kaybetmek istemez.
Bu sebeple gerçek dost, yardım ederken:
“Ben sana yardım ettim.” diye sürekli hatırlatmaz.
Tam tersine, yaptığı iyiliği mümkün olduğunca gizli tutar ve kardeşinin mahcubiyetini azaltır.
Peygamber Efendimiz’in (s.a.s.) öğretilerinde de Müslümanların birbirlerine karşı merhametli, şefkatli ve yardımcı olmaları önemli bir yere sahiptir.
Dostunun derdiyle dertlenmek
İslâm kardeşliği yalnızca sözle ifade edilen bir kardeşlik değildir. Bunun hayatımıza yansıması gerekir.
Bir Müslüman, kardeşinin sıkıntısını gördüğünde imkânı ölçüsünde onun yanında olmalıdır.
Bazen:
“Bir ihtiyacın var mı?”
demek bile büyük bir gönül kapısı açabilir.
Bazen de hiçbir şey sormadan sadece yanında oturmak, onun yalnız olmadığını hissettirmek yeterlidir.
Çünkü bazı acılar vardır ki uzun nasihatlerden ziyade samimi bir dostun varlığı insana güç verir.
Nasihat ederken de dost olabilmek
Gerçek dost yalnızca yardım eden kişi değildir. Gerektiğinde doğruyu söyleyebilen kişidir.
Fakat nasihat etmek ile insanı kırmak arasında büyük bir fark vardır.
Dostunun yanlışını insanların içerisinde söylemek yerine onu uygun bir zamanda, güzel bir dille uyarmak daha doğru bir dostluk anlayışıdır.
Dostunun ayıbını yaymak kolaydır; ayıbını örtmek ve onu güzelliğe yönlendirmek ise gerçek kardeşliktir.
Sonuç: Dostluk Allah’ın güzel bir emanetidir
Sultan Muhammed Saki Hazretleri’nin bu sözü bizlere çok önemli bir hakikati hatırlatmaktadır:
Hakiki dost, sadece sevincini paylaşan değil, sıkıntını da taşıyandır.
İnsan hayatı boyunca birçok insanla karşılaşır. Bazıları hayatımıza kısa süreliğine girer, bazıları ise gönlümüzde kalıcı bir yer edinir.
Gerçek dost; dara düştüğünde yanında olan, yardım ederken onurunu koruyan, hatanı gördüğünde güzelce uyaran ve seni Allah’ın razı olacağı güzelliklere yönlendiren kişidir.
Ne mutlu, böyle dostlara sahip olabilene.
Ne mutlu, başkasının sıkıntısını kendi sıkıntısı gibi görebilene.
Ne mutlu, yardım ederken gönül kırmayana.
Ne mutlu, dostunun izzet-i nefsini koruyarak onun yanında olabilene.
Allah bizleri iyi günde şükreden, zor günde sabreden, kardeşinin sıkıntısını paylaşan ve yaptığı iyiliği başa kakmayan kullarından eylesin. 🤲
